Talk:Casus 22/@comment-25124951-20140720111755

Kortademigheid (dyspnoe) is een subjectieve sensatie omschreven als een abnormale en onaangename gewaarwording van (moeilijkheden met) de ademhaling: ‘kort’, kort van adem’, ‘druk op de borst’ en ‘benauwdheid’. Bij de regulatie van de ademhaling zijn drie (orgaan)systemen betrokken: ventilatie, circulatie en zenuwstelsel stoornissen hierin kunnen kortademigheid geven.



Differentiaal diagnose

 ·            Circulatiestoornis: decompensatio cordis, longembolie, anemie

 ·            Ventilatiestoornis

 ·            Bovenste luchtwegen

 o      Obstructie: infectiebovenste luchtwegen, laryngitis, epiglottitis

 ·            Longen

 o      Obstructie: astma, COPD

 o      Restrictief: mucusplug (COPD, pneumonie), corpus alienum, maligniteit, pneumothorax, fibrose, afwijkende thoraxvorm (ziekte van Bechterew), hoogstand van het diafragma (zwangerschap).

 ·            Psychisch: paniekstoornis

 ·            Zenuwstelsel: disfunctioneren ademcentrum hersenen (CVA, Tumor, Infectie, medicamenteus)



Stoornissen in de circulatie

Hartfalen (incidentie vrouwen <64:1,3/1000) onstaat door coronaire aandoeningen, hypertensie en kleplijden. Let dus op aanwezigheid van cardiovasculaire risicofactoren (hypertensie, angina pectoris, doorgemaakt myocardinfarct, angioplastiek van de coronaire arteriën/bypassoperatie, atriumfibrilleren, kleplijden, perifeer vaatlijden). Hartfalen manifesteert zich meestal door kortademigheid gerelateerd aan inspanning: de pompfunctie van het hart schiet tekort en de transportcapaciteit van O2 en CO2 neemt af. Door toename van de hydrostatische druk in de bloedvaten kan bij langdurig hartfalen ook oedeem ontstaan: linkszijdig disfunctioneren geeft longoedeem, rechtszijdig disfunctioneren geeft oedeem in de perifere weefsels. Orthopneu onstaat door longoedeem door een stijging van de pulmonale veneuze druk. Verhoogde CVD kan gemeten worden indien sprake is van een verhoogde druk in het rechteratrium. Bij auscultatie van het hart ken een derde harttoon of een ejectiesouffle gehoord worden. Een percutoir vergroot hart is pas in een laat stadium aanwezig. Met een ECG kan de hartfunctie beoordeeld of afwijkingen op gespoord worden, verhoogd BNP en afwijkende bloedgaswaarden kunnen een aanwijzing zijn voor hartfalen,

Behandeling van onderliggende oorzaak (Bv klepafwijking). Medicamenteus: Vaatverwijders, betablokkers en diuretica. Leefstijladviezen. Hartfalen is een chronische aandoening,

<p class="MsoNormal">Longembolie: Incidentie vrouwen: 3:1000. Een longembolie ontstaat bijna altijd vanuit en trombose in een van de beenvaten. Er is sprake van verminderde gaswisseling   doordat het bloed een deel van de alveoli niet meer kan bereiken mate van kortademigheid (bij inspanning of ook in rust) is afhankelijk van de grootte van het afgesloten gebied '''navragen immobiliteit. Pijn, vastzittend aan de ademhaling en haemoptoe '''(soms) zijn andere klachten,

<p class="MsoNormal">Diagnostiek: bloedtest op D-dimeren (Negatief: longembolie onwaarschijnlijk). Ventilatie-perfusiescan. Behandeling: Heparine (LMWH), 5 – 7 dagen subcutaan. Instelling op Acenocoumarol door trombosedienst. Prognose: goed.

<p class="MsoNormal">

<p class="MsoNormal">Anemie: Incidentie 6:1000. Beperkte transportcapaciteit van het bloed geeft theoretisch kortademigheid. In de praktijk komt patiënt met andere klachten: moeheid en een afgenomen inspanningstolerantie, hartkloppingen, duizeligheid,    Bepaling Hb gehalte van het bloed. Behandelen anemie. Prognose: goed.

<p class="MsoNormal">

<p class="MsoNormal">Stoornissen in de ventilatie

<p class="MsoNormal">Obstructie van e hogere luchtwegen (bv. Bovenste luchtweginfectie, Lanyngitis of epiglottitis) geven meestal een inspiratoir optredende stridor. Meestal acuut door levensbedreigende obstructie.

<p class="MsoNormal">

<p class="MsoNormal">Longaandoeningen: Onderscheid wordt gemaakt tussen obstructieve en restrictieve longaandoeningen. Langdurig en of recidiverend hoesten pleit sterk voor een pulmonale oorzaak. Alarmsymptomen: cyanose het gebruik van hulpademhalingsspieren en intrekkingen.

<p class="MsoNormal">Bij obstructieve longaandoeningen (astma, COPD) leidt een toegenomen luchtwegweerstand tot een wanverhouding tussen de geleverde spierarbeid en de volumeverandering van de longen. Hierdoor ontstaat een verlengd expirium; bij ernstige obstructies blijft te weinig tijd over voor een volledige of adequate inspiratie.

<p class="MsoNormal">

<p class="MsoNormal">Restrictieve longaandoeningen ontstaan door het wegvallen van (een deel van) het '''functionele longweefsel. '''   Dit kan door verstopping (mucusplug, ( COPD, pneumonie), corpus alienum, maligniteit), pneumothorax, fibrose, afwijkende thoraxvorm (ziekte van Bechterew) of hoogstand van het diafragma (zwangerschap).

<p class="MsoNormal">

<p class="MsoNormal">Incidentie van astma is 29,2:1000 vrouwen en van COPD 15,5:1000 vrouwen. Symptomen zijn '''hoesten > 14 dagen in combinatie met dyspneu, piepen, verlengd expirium, rhonchi. Het vermoeden op astma wordt verder gesterkt door aanwezigheid van atopie'''. De kans op COPD stijgt bij langdurige blootstelling aan nicotine en '''leeftijd >45 jaar. Laagstaande longgrenzen '''(COPD) zijn pas in een laat stadium aanwezig. Voor het stellen van de diagnose astma en COPD: reversibiliteitstest met piekstroommeter of spirometer. De afwezigheid van reversibiliteit (bij aangetoonde obstructie) bevestigt de diagnose COPD. Behandeling van astma en COPD met luchtwegverwijders en/of ontstekingsremmers. Bij COPD ook leefstijladviezen en op peil houden lichamelijke conditie. Prognose astma: chronisch maar over het algemeen goed bij behandeling. Prognose COPD: afhankelijk van moment van diagnose, continueren van rookgedrag, co-mobiditeit (hartfalen), lichamelijke conditie. Slecht voorspelbaar.

<p class="MsoNormal">

<p class="MsoNormal">Pneumonie: Incidentie 8,4: 1000 vrouwen. '''Acuut ontstane kortademigheid, opgeven sputum, koorts. Pijn, vastzittend aan de ademhaling '''(bij pleuritis). Tachypneu. Diagnose op basis van anamnese en lichamelijk onderzoek. Evt, X-thorax. Antibiotica, pijnstilling. Prognose: goed.

<p class="MsoNormal">

<p class="MsoNormal">Psychische problematiek: Paniekstoornis. Incidentie: 15,4: 1000 vrouwen. Willekeurige stressfactor leidt tot versnellen van de ademhaling. Met name een geforceerde expiratiefase leidt verhoogde afvoer van CO2 en hyperventileren. Bij hyperventilatie staat vooral de subjectief ervaren kortademigheid op de voorgrond. Krampen en stijfheid van handen/voeten, tintelingen rond de mond en duizeligheid. Achterhalen waardoor de angst veroorzaakt wordt en behandelen.

<p class="MsoNormal">

<p class="MsoNormal">'''Hersenen: stoornissen in het centraal zenuwstelsel. Ontregeling van het ademcentrum '''(CVA, verhoogde druk door tumor, meningitis, psychotrope medicatie (benzodiazepinen, morfine etc, ). Zelden geeft enkel kortademigheid aanleiding tot bezoek huisarts.