Casus 39

Casus 39 48 meerkeuzevraag (2p) Je bent psychiater en hebt bij een 55-jarige man de diagnose paniekstoornis met agorafobie gesteld.

http://www.erasmusmc.nl/psyc/208031/246207/paniekstoornis

Paniekstoornis

De paniekstoornis wordt gekenmerkt door plotseling opkomende aanvallen van intense angst of een gevoel van onbehagen, ook wel paniekaanvallen genoemd. De aanval ontstaat plotseling, bereikt binnen tien minuten een hoogtepunt en neemt daarna geleidelijk in heftigheid af. Tijdens de aanval is er sprake van een scala aan lichamelijke klachten, waaronder bijvoorbeeld pijn op de borst, hyperventilatie en benauwdheid. De patiënt heeft vaak het gevoel de controle over zichzelf te verliezen. Na de eerste aanval denken veel mensen een hartaanval te hebben gehad. In alle gevallen is er sprake van anticipatieangst; de angst voor het krijgen van een nieuwe paniekaanval. De klachten veroorzaken een belangrijke beperking in het dagelijks functioneren. In 50% van de gevallen gaat de paniekstoornis samen met een agorafobie.

Behandeling

Een paniekstoornis is goed te behandelen. Er zijn twee methoden: cognitieve gedragstherapie en medicijnen. Deze methoden kunnen afzonderlijk, bij alleen paniekstoornis, of in combinatie worden

gebruikt, als er naast de paniekstoornis ook sprake is van agorafobie.

Cognitieve gedragstherapie is een training om de angsten de baas te worden.

Medicatie die oorspronkelijk voor depressie was bedoeld, werkt ook goed, namelijk SSRI’s. Deze werken op serotonine en zorgen dat hier meer van aanwezig is. De dosering van deze middelen wordt meestal geleidelijk opgebouwd. In het begin van de behandeling kunnen de angsten enkele dagen of weken juist wat verergeren. Zonodig kan kortdurend een zogenaamd benzodiazepine (kalmeringsmiddel) erbij gegeven worden om deze angsttoename te verminderen. Benzodiazepinen werken (vrijwel) direct. Een nadeel is dat ze snel verslavend werken. Slechts in uitzonderingssituaties

kunnen ze langdurig worden voorgeschreven. Het gunstige effect van de SSRI’s treedt meestal na enkele weken op, soms echter ook sneller. Bij onvoldoende werking kan de dosis verhoogd worden. Ook kan een ander middel geprobeerd worden. De medicijnen voorkomen of verminderen het optreden van angst en ook het vermijdingsgedrag neemt af.

Indien de medicijnen goed werken, wordt aangeraden om het middel minstens een jaar te gebruiken. Als ermee wordt gestopt, kunnen de verschijnselen zich weer opnieuw voordoen. Bij veel mensen blijven de klachten na het geleidelijk stoppen met de medicijnen weg.

Bijwerkingen van SSRI’s zijn toename van de angst, misselijkheid, duizeligheid, obstipatie en diarree. Gewoonlijk nemen deze klachten af na de beginfase (dagen-weken). Je moet niet direct stoppen met de middelen, omdat dit onttrekkingsverschijnselen kan geven.

Oude tentamens

Je bent psychiater. Op je spreekuur komt een 31-jarige vrouw met sinds twee maanden bestaande angstklachten. Je stelt de diagnose paniekstoornis met agorafobie. Zij wil graag advies over behandeling.

'''Wat is het aangewezen beleid, en waarom? Bij een paniekstoornis zijn cognitieve gedragstherapie en een serotonine heropname remmer (SSRI) ongeveer even effectief. Patiënte kan dus haar voorkeur uitspreken voor één van de twee. Wanneer patiënte voor een SSRI kiest, moet zij er rekening mee houden dat in de eerste weken van behandeling de angst kan toenemen.'''☁